Van Gogh in Londen

Interview met Kristine Groenhart over Hoe ik van Londen houd, een boek dat zij samen met Willem-Jan Verlinden schreef over de jaren dat Vincent van Gogh in de Engelse hoofdstad woonde.

Schrijfster Kristina Groenhart ©  Erik van 't Woud

Schrijfster Kristina Groenhart ©  Erik van 't Woud

Weinigen weten dat Vincent van Gogh in Londen gewoond heeft. Wat deed hij daar?

Na de HBS in Tilburg is hij, op zijn zestiende, bij kunsthandelaar Goupil gaan werken. Zijn oom, die ook Vincent van Gogh heette maar Cent werd genoemd, runde de Nederlandse tak van dit Franse bedrijf, in Den Haag.

Na een paar jaar daar gewerkt te hebben, ging Vincent bij de afdeling in Londen werken, in Southampton Street, een straatje tussen Covent Garden en The Strand. Vincent was twintig en wist nog niet wat hij met zijn leven wilde doen. Hij was wel geïnteresseerd in kunst maar schilderde nog niet. Hij heeft er een paar tekeningen gemaakt, op een brief, maar dat zijn niet meer dan een paar schetsjes. Hij neemt zich er wel voor, tijdens een wandeling langs de Thames, dat hij gaat oefenen met tekenen. Dat is in 1876. Vier jaar later maakt hij zijn eerste schilderij.

De titel van het boek verraadt dat hij het naar zijn zin had in Londen. Klopt dat?

Het is een letterlijk citaat uit één van zijn brieven aan zijn broer Theo. Hij schrijft het als hij bij de kunsthandel in Parijs werkt, een poos nadat hij weg is uit Engeland. Er komt een schilderij van Londen binnen, met de Westminster erop, en hij zegt dan te beseffen hoe hij van Londen houdt.

Hij vond alles prachtig aan de stad, St. Paul's Cathedral, wandelen langs de Thames, Hyde Park. Hij was ook weg van Charles Dickens en hij vond Engelse schilders ook erg goed. Hij liep er alle musea af en beschreef zijn broer wat hij had gezien. Bepaalde schilderijen die hij daar gezien heeft, probeerde hij later na te schilderen, want Van Gogh kopieerde vaak.

The Wallace Collection  ©  @drbronk

The Wallace Collection  ©  @drbronk

Wat zijn de leukste Vincent van Gogh locaties in Londen?

De schilderijen die hij er zag, hangen veelal nog op dezelfde plek in dezelfde musea. Bijvoorbeeld in The Wallace Collection, een prachtig museum in het hart van de stad. 

Naast kunst hield Vincent erg van wandelen. Dagelijks liep hij van zijn huurkamer in suburb Brixton naar zijn werk in de binnenstad en weer terug. Die wandeling heb ik ook een aantal keren gemaakt. Hij deed er drie kwartier over, ik anderhalf uur, maar het is nu drukker en stoplichten had je toen nog niet.

Dat moet toch tegenwoordig een heel ander beeld opleveren, die wandeling. Londen is zo veranderd. Is het moeilijk zijn Londen nog te vinden in de stad van vandaag?

Ik vind van niet. Het is er nog erg Victoriaans. Alles wat er toen was en wat hij beschrijft, de gebouwen, de rivier, de parken, Westminster Bridge, de musea met de schilderijen, het is er nu ook nog.

Best bijzonder, als je beseft hoe Londen tijdens de oorlog gebombardeerd is. Zijn huis aan Hackford Road staat ook nog overeind, ik ben zelfs in zijn kamer geweest. Het verkeert nog bijna in dezelfde staat als toen hij er woonde. Onlangs is het gekocht door een Chinese Van Gogh liefhebber, die er een soort Van Goghcentrum van wil maken, misschien een artist residence.

Het huis waar Van Gogh woonde © Kristine Groenhart

Het huis waar Van Gogh woonde © Kristine Groenhart

Buurtbewoners hebben Isabel Street, een naburig straatje waar enkel tuinen op uitkomen, omgedoopt tot Van Gogh Walk. Met toestemming van de gemeente hebben ze er bomen geplant die voorkomen op zijn schilderijen, ze zaaien zonnebloemen in de perken en ze hebben het er, heel Nederlands, fietsvriendelijk gemaakt. Zij organiseren ook wandelingen van zijn huis naar zijn werkplek en hebben allerlei prijzen gewonnen met hun initiatieven. 

Hoe lang is Van Gogh eigenlijk in Londen gebleven?

Drie jaar, met tussenpozen. Hij heeft ook voor de Parijse vestiging van de kunsthandelaar gewerkt maar begin 1876 werd hij ontslagen.

Hij was een vreemde kwibus en niet goed met klanten. Hij is toen teruggegaan naar Engeland waar hij onderwijzer werd, eerst buiten Londen en toen weer in de stad, waar hij godsdienst gaf op een jongenskostschool. Destijds waren er heel veel kleine scholen, aan huis, met zo'n tien kinderen.

Zelfs het huis waar hij werkte, in West Londen, staat er nog, met een blauwe plaque aan de muur waarop staat dat Vincent van Gogh er verbleef. Hij ging ook zelf preken, onder andere in Chiswick en in Richmond. Dat mislukte, want hij verdiende er geen geld mee, en hij keerde uiteindelijk berooid terug naar Nederland. Daarna is hij nooit meer in Engeland geweest.

Hoe ik van Londen houd

 

@Chantalvanwees

Chantal van Wees is freelance lifestyle- en reisjournalist en blogger. Zij interviewde honderden bekende en minder bekende mensen en trok per riksja door Europa. Haar interviews, achtergrondartikelen en reisreportages publiceert ze onder meer in Red, Sp!ts en Het Parool.

Google+