Literaire bestemming: Pappenheim

De favoriete literaire bestemming van Sandra de Greef

Het middeleeuwse stadje Pappenheim. Midden in Duitslands op één na grootste natuurpark Altmühltal ligt Pappenheim. Een stad met een eeuwenoude geschiedenis, die je waarschijnlijk van het spreekwoord 'ik ken mijn Pappenheimers' kent. Dit spreekwoord werd voor het eerst gebruikt in een toneelstuk Wallensteins tod van Schiller, waarin Baron Albrecht von Wallenstein tijdens de 30 jarige oorlog o.a. in twee belangrijke veldslagen door Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim werd geholpen. Schiller laat in dat toneelstuk Von Wallenstein de beroemde woorden 'daran erkenne ich meine Pappenheimer' uitspreken.

Uit de periode (1632) stamt ook het gedicht van Joost van den Vondel gericht aan Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim. Hij beschrijft hierin Pappenhein. Papenhein is een vervorming van de naam Pappenheim. Hein is de duivel, de Roomse duivel.

Gottfried zu Pappenheim, berucht geworden door zijn meedogenloze karakter van oorlogvoering, kreeg het voor elkaar 8.000 ruiters uit Pappenheim en omgeving te verzamelen. Gottfried zu Pappenheim had een belangrijk aandeel in de bestorming en het uitmoorden van Maagdenburg. Hij is daarbij vreselijk tekeer gegaan.

Dit gedicht van Van den Vondel is een 13 regels tellende hekelgedicht waarin hij Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim een schurk, vrouwenverkrachter, bandiet en geweldpleger en nog erger noemt. Kort gezegd: tuig. Na het bezoek aan de folterkamer op de Burcht Pappenheim kan ik me er iets bij voorstellen.

Gelukkig ligt dit stukje geschiedenis meer dan 350 jaar achter ons en is het leven in Pappenheim en omgeving een stuk aangenamer.

Wij bewonen een Duits jachtslot waar nog echte Pappenheimers hebben gewoond. En met schaamte moet ik zeggen dat ik de eerste jaren Pappenheim niet bezocht heb. Pas toen ik in de geschiedenis van ons kasteel en het geslacht Pappenheim dook ontdekte ik de deze stad die barst van de geschiedenis, natuur en cultuur.

Het Pappenheim is vooral bekend om haar mooie middeleeuwse Burcht. Wat velen niet weten is dat Pappenheim een oude residentie stad is waar de lucht zo fris en schoon is dat Pappenheim zich een Luftkurort mag noemen. Het heeft een lange joodse geschiedenis. Het jodenkerkhof stamt uit 1200 en is daarmee één van de oudste van Europa. Het klooster St. Augustin stamt uit 1372 net als de oude stadsmuur en poort. Het door een Beierse Hofarchitekt gebouwde Neue Schloss wordt nog steeds door de Graven familie zum Pappenheim bewoond. Het bijzondere vind ik dat je door een stad loopt met tastbare en nog levende geschiedenis.

Daarom Pappenheim. Als een ode aan de stad die zoveel meer is dan alleen maar de stad van het spreekwoord 'ik ken mijn Pappenheimers'.

 

Sandra de Greeff is mede-eigenaar van het Schloss Möhren, waarin nog echte Pappenheimers hebben gewoond. Hier woont zij met haar man, dochters en schoonouders. Zij hebben vier vakantiewoningen in de verhuur. Schloss Möhren ligt negen kilometer van Pappenheim vandaan.

Google+