Kafka's Synagoge

“Ik bracht daar dus vele uren gapend en suffend door (ik geloof dat ik mij later alleen nog op dansles zo verveeld heb) en probeerde mij zo goed mogelijk te vermaken met de paar kleine afwisselingen die je daar had, bijvoorbeeld als de Ark des Verbonds werd geopend, wat mij altijd aan een schiettent deed denken, waar als je in de roos schoot ook een kastdeur openging.“
— Franz Kafka, 1911

Zo herinnert beschrijft Kafka in een brief een bezoek aan de eeuwenoude Alt-Neu synagoge. Zijn vader sleepte hem een paar keer per jaar mee naar deze synagoge, maar Kafka werd er niet warm of koud van. Het inspireerde hem wel tot het schrijven van het griezelverhaal In onze synagoge, waar een blauwgroen beest met een driehoekig gezicht het gebedshuis onveilig maakt.

Pas later in zijn leven begon hij zich meer te interesseren in het geloof van zijn voorvaderen. Hij droomde er op een gegeven moment zelfs van om samen met zijn vriendin Dora Diamant naar Israël te emigreren.

De Golem

De Golem

De Golem

Tot op de dag van vandaag ligt er iets vreemds op de zolder van de Alt-Neu synagoge. Het is de Golem; het joodse monster van Frankenstein. Volgens de legende werd dit schepsel van klei in de middeleeuwen gecreëerd door Rabbi Judah Low Ben Bezalel om joden te beschermen tegen vervolging. Maar toen zijn schepping op een sabbat flink door het lint ging, was de rabbijn genoodzaakt hem te deactiveren.

Vijftig jaar geleden is een sceptische journalist de zolder opgegaan om te zien of de Golem er echt lag. Lijkbleek en trillend kwam de man weer naar beneden en wilde niets kwijt over wat hij had gezien. Sindsdien is de zolder niet meer te bezoeken.

 

Praag nu. De gotische Alt-Neu Synagoge is Europa’s oudste synagoge (1207). Het is nog steeds in gebruik maar buiten de diensten kun je het kleine gebouw ook bezichtigen. Het is één van de zes synagogen in Josefstadt; het oude joodse getto van Praag.

Honderd meter verderop ligt de drukbezochte Oude joodse begraafplaats, waar grafstenen kris kras door elkaar liggen. Dat de getto de Duitse bezetting heeft overleefd, is kafkaesk; terwijl praktisch alle joodse inwoners werden weggevoerd, behield Hitler de wijk om er ‘Het Museum van het Uitgestorven Jodendom’ van te maken.

Oude joodse begraafplaats ©  @drbronk

Oude joodse begraafplaats ©  @drbronk

Als je de duizenden toeristen ziet die dagelijks door de smalle straatjes hobbelen, massaal de synagogen en begraafplaats bestormen alsof het kermisattracties zijn, krijg je het idee dat Hitler ergens zijn zin heeft gekregen.

 

Adres: Alt-Neu Synagoge, Maiselova 18

Prijs: 200 kronen
 Openingstijden: 09:00 – 18:00

www.synagogue.cz

@drbronk

David Bronkhorst  is freelance reisjournalist, fotograaf, blogger en schrijver. Hij doorkruiste de Negev woestijn op een ezel en schreef een roman over zijn beroemde circusfamilie  (Het geheim van Carré bij AtlasContact). Hij publiceerde in onder meer Sp!ts, Metro en M!CE.

Google+