Kafka’s Middelbare School

“Het scheen hier overigens de gewoonte te zijn met de ellebogen onder het hoofd te zitten, met de vuist tegen de slapen gedrukt; Karl moest eraan denken hoe zijn leraar Latijn, dr. Krumpal, juist die houding had gehaat en hoe hij altijd stilletjes en onverwachts was komen aansluipen en met een plotseling te voorschijn komende liniaal je ellebogen met een schertsende klap van de bank had gedrukt.”
— Amerika, Franz Kafka
Franz Kafka

Franz Kafka

Praag, 1893. “Kafkaaaaah!” schreeuwden zijn leraren wanneer Kafka weer eens een beetje voor zich uit zat te staren. Het Staatsgymnasium mit deutscher Unterrichtsprache was geen plek om te dagdromen; het had meer weg van een tuchthuis dan van een middelbare school.

Het was het meest strenge onderwijsinstituut van Praag en stond bekend om zijn regime; lijfstraffen bij foutieve antwoorden en een meedogenloze opeenvolging van tentamens. ‘Een samenzwering van volwassenen,’ oordeelde Kafka over zijn school.

De school zat op de derde verdieping van het Golz Kinskypaleis op het Oude Stadsplein. Hier werd Kafka van zijn tiende tot zijn achttiende flink aangepakt. Hij was één van 84 jongentjes die er verdeeld in twee groepen les kregen. Hoewel midden in het hart van de stad, had het gymnasium nauwelijks contact met de buitenwereld. Kafka leerde er uitstekend Grieks en Latijn maar niets over het communiceren met andere menselijke wezens.

Wel ontwikkelde hij er een enorme faalangst. Hij haatte ieder uur wat hij er moest doorbrengen maar deed uit pure angst zo zijn best dat hij zelfs een zogenaamde Vorzugschüler werd; een ‘uitstekende leerling’. Maar de school was een manier om hogerop te komen en dat vond de vader van Kafka essentieel voor zijn enige zoon.

 

Kafka’s Leraar

Dr. Emil Gschwind, een monnik uit een nabijgelegen klooster, was Kafka’s leraar Latijn. Het was een vette, kleine man met het uiterlijk van een buldog en borstelige wenkbrauwen. Hij gaf duizelingwekkende hoeveelheden huiswerk op en stond onder de leerlingen bekend als ‘De Beul’ vanwege zijn ijzeren discipline en de gewoonte de jongetjes bij hun kin te pakken en sadistisch hard te knijpen. Kafka vereeuwigde zijn gevreesde leraar als Dr. Krumpal in zijn roman’ Amerika’.

 

Golz Kinsky Paleis © drbronk

Golz Kinsky Paleis © drbronk

Praag nu. Het Golz Kinsky Paleis is een Barok roze-wit gebouw met gouden versiersels uit de achttiende eeuw, die ook nu nog het stadsplein domineert.Tegenwoordig is hier de Nationale Galerie gevestigd.
De geur van angstzweet en de schoolbanken zijn er niet meer. Maar bedenk, terwijl je op je gemak prenten en tekeningen loopt te bewonderen, dat Kafka hier misschien wel de moeilijkste tijd van zijn leven heeft doorgebracht.

Adres: Palac Golz-Kinskych, Staromestské 1, Oude Stad 

Prijs: 100 Kronen

 
@drbronk

David Bronkhorst  is freelance reisjournalist, fotograaf, blogger en schrijver. Hij doorkruiste de Negev woestijn op een ezel en schreef een roman over zijn beroemde circusfamilie  (Het geheim van Carré bij AtlasContact). Hij publiceerde in onder meer Sp!ts, Metro en M!CE. 

Google+