Literaire bestemmingen Jeroen Vullings

De favoriete literaire bestemmingen van literair criticus Jeroen Vullings

Jeroen Vullings ©  @drbronk

Jeroen Vullings ©  @drbronk

Wat is uw favoriete literaire bestemming?

‘Dat hangt vooral af van het moment. Begin jaren tachtig ben ik een paar keer naar Meudon gegaan, een voorstad van Parijs waar Céline de laatste tien jaar van zijn leven doorbracht. Meudon was toen nog even grauw als in het werk van Céline. Nu zou ik daar niet meer heen willen. Ik vermoed dat Meudon zo veranderd is, dat de wereld uit Célines boeken verdwenen is. Om literatuur en reizen te combineren, moet je dus eigenlijk geen al te oude boeken lezen.’

Of je bezoekt een schrijvershuis.

‘Schrijvershuizen voegen meestal weinig toe aan boeken. Toch bezoek ik ze, al was het maar uit plichtsbesef. Een uitzondering is het geboortehuis van Vladimir Nabokov in Sint Petersburg dat ik vorig jaar met de auteur Pieter Waterdrinker bezocht. Heel indrukwekkend hoe je daar een blik in het leven van de aristocratische Nabokovs krijgt. Na de Bolsjewistische Revolutie in 1917 vluchtte het gezin snel naar de Krim. Die dreigende sfeer konden we – onbedoeld – nog steeds proeven toen een Kozak een steen naar binnen gooide als protest tegen de westerse decadentie. Dan viel ons vergrijp nog mee.’

Vergrijp?

‘We braken in op de bovenste etages van het gebouw. Hier zijn enkele bedrijven gevestigd, maar omdat het zaterdag was, werkte er niemand. Waterdrinker roetsjte op de trapleuning naar beneden zoals de kleine Nabokov dat gedaan zou hebben. Onvergetelijk. Wellicht staat iemand me op te wachten als ik ooit nog eens Rusland binnen wil komen, maar dat heb ik er wel voor over.’

Sint Petersburg

Sint Petersburg

Wanneer is uw literaire trip geslaagd?

‘In 2007 zocht ik Elmore Leonard op in zijn villa in Detroit. Hij was een alleraardigste man, te oud bijna voor een interview. In mijn hotel vroeg ik enkele jonge medewerkers of ik de wijken uit Leonards boeken kon bezoeken. Een van hen heeft me toen die echte zelfkant laten zien: cafés waar de barkeeper en louche mannen lachwekkend domme gesprekken voeren, mensen die in wasserettes mistroostig voor zich uitkijken. Pas toen ik dit zag, besefte ik hoe raak Leonard het leven in die wijken heeft beschreven. Er ontstond een bijna chemische wisselwerking tussen zijn werk en de werkelijkheid, zodat ik ineens in een literair decor rondliep. Dat fenomenale gevoel is voor mij ultiem literair toerisme.’

Waar begint literair toerisme: bij het boek of de werkelijkheid?

‘Ik kan die vraag niet eenduidig beantwoorden. Zo heeft de stad Aalst me nooit getrokken, maar heb ik er toch een keer rondgelopen omdat Louis Paul Boon erover schreef. Soms lees ik me niet in, maar grijpt een land of streek me zodanig dat ik alsnog de literatuur induik. Ik ben bijvoorbeeld heel erg van Boekarest gaan houden, al heb ik nog steeds niet het juiste boek gevonden dat mijn gevoel voor deze stad helemaal blootlegt. Via een roman wil ik mijn verhaal toetsen aan dat van een auteur, zodat ik uit mijn evenwicht gebracht wordt en mijn blikveld zich verruimt. Een speciaal geval is Puriteinen en Piraten van Simon Vestdijk. Dit boek begint met een overrompelende beschrijving van de haven van Boston. Biograaf Wim Hazeu vertelde me onlangs dat Vestdijk nooit in Boston is geweest, maar de beschrijving baseerde op een slick foldertje van een reisbureau. Toch wil ik, mede door die openingsscène, heel graag nog eens naar Boston.’

Trailerpark

Trailerpark

In wiens schrijverssporen zou u graag nog eens treden?

‘In die van mijn favoriete auteur Cormac McCarthy. Hij heeft een onvergetelijke stem gegeven aan het bijna wetteloze grensgebied van Nieuw-Mexico en Mexico. Naar verluidt woont hij nog steeds in een trailerpark. Ik zal die man waarschijnlijk nooit ontmoeten, het ontbreekt me aan tijd hem op te sporen. Ik reis sowieso veel te weinig. Ik ben gebonden aan kindervakanties en de korte duur die ik van mijn werkgever weg mag. Als student had ik wel de tijd, maar niet het geld voor een verre reis. En liften… nee, dat trok me dan weer niet.’

Het reizen speelt zich dus vooral af in uw hoofd bij het lezen?

‘Ik vind dat zo’n armoedig clichébeeld. Het is vast bedacht door mensen die zich niet konden verzoenen met het feit dat ze thuis moesten blijven. Nee, als ik een prachtig boek lees over een bestemming, dan wil ik niets liever dan daar zijn. Dat maakt het eigenlijke gemis aan echte reizen nog groter.’

 Een korte literaire trip in eigen land dan maar?  

‘Mijn vrouw, Nausicaa Marbe, heeft net een roman afgerond die in september uitkomt. De plaats waar ik de hond uitlaat is literatuur geworden, maar ook onze slaapkamer. Ik hoef dus mijn bed niet meer uit voor een literair uitstapje.’

Marco-Mulders-round-small.png

Marco Mulders is freelance interviewer. Hij luistert net zo lief naar ijsverkopers als rocksterren. Kende zijn Fawlty Towers-moment toen hij in een chic Londens hotel beweerde dat er ‘aunts’ in de badkamer rondkropen. Hij publiceerde onder meer voor ZoomZoom, Muziek.nl & Zin. 



Google+