Flaubert verliefd in Trouville-sur-mer

Bezoek de Normandische badplaats Trouville-sur-mer om de grote romantische liefde van Flaubert te ontrafelen.

Het strand van Trouville-sur-Mer was getuige van misschien wel de beroemdste literaire vakantieliefde ooit.

Rond 1830 bracht de familie Flaubert hun zomervakanties door in Trouville-sur-mer, een visserplaatsje aan de Normandische kust dat steeds populairder werd bij de gegoede burgerij vanwege haar ruime zandstranden en wandelpaden langs de kliffen.

Daar, in juli 1836, ontmoette de veertienjarige puber Flaubert de vijfentwintig jarige Elisa Schlésinger. Het was, zo zei hij zelf altijd, de grootste gebeurtenis van zijn leven. Hij was na deze ervaring niet meer in staat ooit nog écht van een andere vrouw te houden. Het beeld van deze wulpse, moederlijke vrouw obsedeerde hem tot het einde toe.

Bezoek aan Trouville-sur-mer onontbeerlijk

Eigenlijk weet niemand precies wat er gebeurde tussen de jongen en de getrouwde vrouw tijdens die gepassioneerde zomer; het is een obsessie voor Flaubertianen om het te reconstrueren en daarbij is een bezoek aan Trouville-sur-mer onontbeerlijk.

Trouville-sur-mer heeft een pittoreske vissershaven. Het witte Casino Barrière de Trouville grenst aan de kade waar de boten aanleggen. Iedere ochtend wordt hier de verse vis aan wal gebracht om verkocht te worden op de Poissonnerie, de overdekte vismarkt gebouwd in neo-Normandische stijl. Visverkopers sproeien water over de verse oesters, kreeften, krabben en makrelen. Bezoekers doen zich tegoed aan plateaux de fruits de mer en spoelen het weg met witte wijn.

Wandel langs het casino naar een klein parkje waar het beeld van Gustave Flaubert tussen de bomen staat. Het stelt de wat oudere Flaubert voor, compleet met druipsnor en bollige ogen; niet de jonge gespierde adonis die hij was toen hij voor Elisa viel. Hij kijkt een beetje droef richting het niet meer bestaande l’hotel Bellevue en dan in het bijzonder naar de hotelkamer waar Elisa sliep.

Flaubert bleef altijd wat vaag wanneer hij het verhaal van zijn grote liefde vertelde. In 1859 mijmerde hij:

In mijn jeugd was ik grenzeloos verliefd, een onbeantwoorde liefde, intens en stil. Nachten doorgebracht met het staren naar de maan, dromende er met haar van vandoor te gaan en te reizen in Italië, gloriedromen omwille van haar, martelingen van lichaam en ziel, trillingen door de geur van een schouder, en opeens bleek worden wanneer ik haar blik ving. Ik heb dat alles gekend en weet dat iedereen van ons zo’n Koninklijke zaal in zijn hart heeft. Ik heb de mijne dichtgemetseld, maar het is nog steeds aanwezig.

Typisch Flaubert, een zelfgeschapen beeld van een melancholische romantische schrijver. Ietsje eerlijker over de gebeurtenis schreef hij in 1838 in zijn eerste échte roman: Mémoires d’un fou, waarin hij Elisa Schlésinger en haar man Maurice gebruikte als romanpersonages.

La Promende des Planches in Trouville-sur-mer

Voor een reconstructie is het een goed plan om langs het strand te wandelen op La Promenade des Planches, aangelegd in 1867, van een exotische houtsoort die goed bestand bleek tegen de hitte. Vanaf de Promenade heb je een mooi zicht op de luxe strandvilla’s, ertussen staat zelfs een heus Hotel Flaubert.

Kinderen zitten op strandpaardjes, gezinnen kleden zich om in badhokjes op weg naar het strand en gespierde badgangers spelen eindeloos potjes volleybal.

Met uitzicht op de blauwe zee is het mogelijk de grote liefde van Flaubert samen te vatten: Tijdens eb wandelt onze puber rusteloos over het grote zilvergrijze zand dat glimt in de zon. Op een ochtend vindt hij een roodzwarte pelisse met zijden randen. In het hotel tijdens de lunch, vindt hij de eigenaresse; een prachtige vrouw. Haar stem, ogen, haar schouders en lippen branden zich in zijn herinnering. Iedere ochtend gaat hij kijken hoe ze zwemt in de zee.

Ook kijkt hij gulzig toe hoe ze haar baby borstvoeding geeft. Hij stelt zich voor hoe hij haar gepassioneerd zoent. De fantasie wordt verbroken door de aanwezigheid van haar man, een joviale maar vulgaire man.

Elisa geeft de jonge Flaubert sigaretten en praat eindeloos met hem over literatuur. Echtgenoot Maurice organiseert een boottochtje in de avond. Maanlicht schijnt over de zee. Flaubert zit naast haar, raakt haar jurk aan, voelt de warmte van haar schouder. Hij raakt betoverd door haar stem.

Terwijl ze teruglopen naar het hotel, weet hij zich geen raad en kan geen woord meer uitbrengen. Hij blijft kijken naar haar raam. Als het licht uitgaat voelt hij een golf van jaloezie, hij stelt zich voor hoe ze in de armen van haar echtgenoot ligt. Zijn gedachten, van bitter tot obsceen, houden hem wakker tot het ochtendlicht. Voilà: de romance van de jonge Flaubert met Elisa.

Veel stelt het niet voor maar het was wel het startpunt voor zijn literaire carrière. Zonder Elisa Schlésinger géén L'Éducation sentimentale (E.S.). Je zou zelfs kunnen beweren dat zonder Elisa de beroemde Madame Bovary ook niet mogelijk was.

Literaire toeristen kunnen dan ook niet anders dan met een grote glimlach over strand van Trouville-sur-mer lopen, blij dat Flaubert hier ooit zijn Elisa ontmoette, zelfs al gaat het om een onbeantwoorde levenslange liefde.

Flaubert terug in Trouville-sur-mer

In 1853, twee jaar na de start van het schrijven van zijn beroemde Madame Bovary, keerde Flaubert terug naar Trouville-sur-mer en nam zijn intrek in de woning van een bevriende apotheker aan de Quai Fernand Moureaux. Natuurlijk dacht hij hier dagelijks tijdens het schrijven aan zijn Elisa van jaren terug.

De apotheek ligt niet ver van de Poissonnerie, tegenover de kade waar wekelijks een markt is waar je terecht kunt voor strooien strandhoeden, verse groente, charcuterie en gezellige rommelwaar.

De apotheek is tegenwoordig nog steeds apotheek, aan de buitenmuur hangt een groot plakkaat om iedereen eraan te herinneren dat Flaubert er daadwerkelijk verbleef en binnen, tussen de medicijnen en flesjes zonnebrand, hangen foto’s van de schrijver.

Achter de toonbank heeft de apotheker zelfs trots het geschilderde portret van Flaubert door Hastaire opgehangen. Het moge duidelijk zijn: Trouville-sur-mer houdt nog steeds van Flaubert en zijn grootse strandliefde.

Reisinformatie Trouville-sur-mer

www.trouvillesurmer.org

Hotel Flaubert
Rue Gustave Flaubert
www.flaubert.fr

Pharmacie Centrale du Port
138 bd. Fernand Moureaux
www.pharmaciecentraleduport.fr

Alle informatie over een bezoek aan Normandië
Regio Normandië:  http://nl.normandie-tourisme.fr
Departement Calvados: www.calvados-tourisme.com
Het Frans Bureau voor Toerisme: www.france.fr/nl

David Bronkhorst  is freelance reisjournalist, fotograaf, blogger en schrijver. Hij doorkruiste de Negev woestijn op een ezel en schreef een roman over zijn beroemde circusfamilie  (Het geheim van Carré bij AtlasContact). Hij publiceerde in onder meer De Volkskrant, Metro en Leven in Frankrijk.

Google+