Feesten met Hemingway

Leestijd: 8 minuten

Debuutroman The Sun Also Rises Amerikaanse maakte schrijver Ernest Hemingway in één klap wereldberoemd. Inspiratie ervoor deed hij op tijdens festival San Fermin in de Noord-Spaanse stad Pamplona, dat prompt veranderde in een toeristische knalfuif. Gelukkig is de sfeer hetzelfde gebleven.

Ernest Hemingway, die zelf twaalf keer van de partij was, ondervond aan den lijve dat hij festival San Fermin op de wereldkaart had gezet. Tijdens de laatste feesten die hij er meemaakte, in de jaren vijftig, werd hij vooral omringd door bewonderaars in plaats van bevriende Spanjaarden. Er was geen plek meer in zijn geliefde hotel en als hij de arena van Pamplona inliep, gaven zijn fans hem telkens een staande ovatie. Hemingway was dol op aandacht maar hij verafschuwde deze literaire toeristen, die zijn favoriete plekjes innamen en en masse ‘zijn’ feest hadden geconfisceerd. 

Lookalikes  © @drbronk

Lookalikes  © @drbronk

Al is de beste man al jaren dood, ook nu is er geen ontkomen aan; tussen de drommen feestvierders die dag en nacht door de straten van Pamlona hossen, kom je opvallend veel Hemingway-lookalikes tegen. Je herkent ze aan een rood sjaaltje, rode Baskische baret, een klein buikje en een wit baardje. Je ziet ze staan in de overvolle café’s, ze dansen door de stoffige straten op de schelle fluiten en trommels van de riau-riaumuziek, of zitten op het puntje van de bank in de corrida, de arena, tijdens een stierengevecht.

Hemingway kun je overal kopen, van mokken met zijn portret tot ansichtkaarten van een stierenvechtende ‘Hem’ zoals de fans hem noemen. Maar om het feest te beleven zoals Hemingway, heb je slechts twee dingen nodig; een exemplaar van The sun also rises en het uithoudingsvermogen van een vechtstier, zodat je zonder slaap en non-stop zuipend het feestgedruis kunt overleven.

Begin vroeg in de ochtend, tegen een uur of zes, wanneer de trottoirs nog bedekt zijn met uitgetelde feestgangers en de eerste band al door de smalle straten toetert om iedereen wakker te maken voor het rennen met de stieren. 

Ochtend  © @drbronk

Ochtend  © @drbronk

Neem plaats op één van de vele balkons op het stadsplein om het spektakel te aanschouwen. Honderden mannen en vrouwen staan in de traditionele rood en witte kleding te wachten om voor de puntige horens van de stieren uit richting corrida te rennen. Puur machismo, puur Hemingway, want ‘Hem’ was behalve een groot schrijver en levensgenieter vooral een enorme macho. Als hij andere schrijvers niet uitdaagde tot boks- of zuipwedstrijden, was hij wel aan het jagen. Het is niet moeilijk om de honderden renners op het stadsplein te zien als mini Hemingway’tjes, klaar om risico’s te nemen, hun eigen angsten te overwinnen en de dood in de ogen te kijken. 

Plotseling kwam een mensenmassa de straat in. Dicht opeengepakt liepen ze zo hard als ze konden. Even kwam er niets en daarna de stieren. Met hun kop op en neer zwaaiend naderden ze in galop
— Hemingway in The Sun also Rises.
Rennen met stieren  © @drbronk

Rennen met stieren  © @drbronk

Laat je mannelijke kant niet gekrenkt zijn als je niet durft mee te rennen; ook Hemingway keek liever en rende zelf niet één keer met de stieren. Want macho of geen macho; sommige dingen kun je beter laten als je dag en nacht aan een Spaanse wijnzak lurkt.

Dierenliefhebbers die dit tafereel verafschuwen, kunnen de eerste dag van het festival genieten van het ‘running with the nudes’, waarbij de stieren vervangen worden mensen in Adam- of Evakostuum. Tijdens San Fermin kan namelijk alles.

 

Nu was de fiesta echt begonnen. Het zou zeven dagen lang dag en nacht doorgaan. Iedereen bleef dansen, drinken en lawaai maken. De dingen die nu gebeurden, konden alleen gebeuren tijdens een fiesta.
— Hemingway in The Sun also Rise

Na het rennen met de stieren barst het feest namelijk pas écht los, als een explosie van drinken, lachen en dansen. Iedereen is je beste vriend, van hoogbejaarde tot kleuter. Onbekenden omhelzen elkaar en delen alles. Het is makkelijk tijdens dit feest vrienden voor het leven te maken, of het nu ligt aan de overvloed van drank of aan de gastvrije inslag van de Spanjaarden.

Hemingway bewonderde hen, voelde zich nooit een buitenlander in Spanje en werd ook nooit zo behandeld. Nog steeds spreken de locals met veel liefde over hun ‘Don Ernesto’. Zij zijn alleen maar heel blij met de aanloop van toeristen die hij veroorzaakt heeft. 

De context van de stierengevechten, het drinken en het contact met de veelal boerse bevolking leken zijn hang om ongeschoold en a-cultureel over te komen aan te moedigen. Hemingway zag zichzelf nou eenmaal liever als ruige kerel dan als intellectueel.

Langzaam struint iedereen naar het centrum van de stad. Op het stadsplein vindt je Café Iruna en de Choko Bar, waar zowel Hemingway als de personages uit The sun also rises zich lieten vollopen. Grote poppen van papier–maché dansen langs de terrassen, begeleid door schrille fluitmuziek, terwijl iedereen zijn eerste glas wijn tot zich neemt en knabbelt op gefrituurde lekkernijen. Enkele verdwaalde literaire toeristen lezen The sun also rises en eten stierenstaarten. Jongeren gieten rode wijn in colaflessen en slaan aan het dansen.

Grote poppen  © @drbronk

Grote poppen  © @drbronk

Permanent feesten houdt niemand vol, daarom is het raadzaam om net als Hemingway af en toe de rust op te zoeken. De parken, met uitzicht op rivieren en de groene omgeving, zijn hiervoor uitstekend. Af en toe kom je misschien een gevulde slaapzak tegen, maar verder is er rust alom. Na een verkwikkende wandeling is het tijd om er weer tegenaan te gaan en je over te geven aan de stierenvechten, die onlosmakelijk verbonden zijn met San Fermin en met Hemingway.

Stierenvechten

Buste Hemingway  © @drbronk

Buste Hemingway  © @drbronk

Voor de arena staat een bronzen buste van Hemingway. Met een serieuze schrijversblik tuurt hij richting Paseo de Hemingway, een belangrijke verkeersader van Pamplona. Iemand heeft hem voor de gelegenheid een typisch San Fermin rood sjaaltje omgehangen, bezoekers omhelzen hem in het voorbijgaan of poseren voor een foto. Hij lijkt de Heilige San Fermin, voor wie het feest eigenlijk bedoeld is, in populariteit te overstijgen.

De plek waar hij geëerd wordt, is niet zomaar uitgekozen; het stierenvechten was voor Hemingway het absolute hoogtepunt van iedere feestdag. In The sun also rises staat: ‘Aficion betekent hartstocht. Een aficionado is iemand die hartstochtelijk veel houdt van stierenvechten’. De locals herkende in ‘Hem’ een onvervalste aficionado. Zelf concludeerde hij dat stieren de enige dieren waren die speciaal gefokt werden om mensen te doden. Hij was gefascineerd door de strijd op leven en dood tussen mens en beest. Het stierengevecht hielp hem bij het zoeken naar  woorden om over de essentie van het bestaan te schrijven.

Het is niet alleen maar wreed zoals ze ons vertelden. Het is een grote tragedie- en het mooiste wat ik ooit heb gezien. Je hebt er meer lef en vaardigheid voor nodig dan voor wat dan ook. Het is net alsof je aan de zijlijn staat van een oorlog terwijl er niets met je kan gebeuren.
— Hemingway

Zielig of niet; een echte Hemingway-fan kan niet om het stierenvechten heen. Koop lang van te voren tickets voor de arena, aangezien de gevechten hier nog steeds mateloos populair zijn. Neem plaatsen in de schaduw: daar zitten de aficionados. De vakken in de zon zijn goedkoper, maar daar zitten feestgangers die wijn over elkaar heengooien, keihard meezingen met de bands die er op deze tribunes spelen, vechten en flauwvallen. De funeste combinatie van zon en veel wijn maakt deze toeschouwers echt gek.

Stierengevecht  © @drbronk

Stierengevecht  © @drbronk

Maar ook aan de schaduwkant kunnen de emoties hoog oplopen; Het publiek scheldt als de matador meerdere keren moet steken om de stier te doden, roept ‘olé’ bij mooie bewegingen en als een matador door de stier doorboord wordt, schreeuwt iedereen van afschuw en uit waardering voor het sterke beest.

Na de gevechten, als de corrida langzaam leegstroomt, heerst er een bizarre sfeer. ‘We hadden het verwarde, emotionele gevoel dat altijd opkomt na een stierengevecht en tevens een uitgelaten gevoel dat je krijgt na een goed stierengevecht’, vertelt de hoofdpersoon in The sun also rises. Hevige emoties scheppen een band en dat voel je wanneer je in de stroom bezoekers naar de vele restaurants wandelt. Alsof iedereen opeens beseft hoe mooi het leven is en dat we vooral moet genieten, genieten, genieten! Dat doet men na een stierengevecht het liefst met een uitgebreid diner. Daarna gaat iedereen weer de straat op om een goede plek uit te zoeken om het vuurwerk te bekijken. En dan is het weer feesten, tot in de vroege ochtend het rennen met de stieren weer begint - Hemingway wist ook niet van ophouden. 


 

Zelf naar Pamplona

 

 

Tekst en beeld: @drbronk & @chantalvanwees

@drbronk

David Bronkhorst  is freelance reisjournalist, fotograaf, blogger en schrijver. Hij doorkruiste de Negev woestijn op een ezel en schreef een roman over zijn beroemde circusfamilie  (Het geheim van Carré bij AtlasContact). Hij publiceerde in onder meer Sp!ts, Metro en M!CE.

Google+