De passie van Cyprus

Vijftig jaar na de dood van Jezus ging Sint-Paulus naar het zonovergoten eiland Cyprus om de blijde boodschap te verkondigen. Sindsdien zijn er honderden heiligen als paddestoelen uit de grond gesprongen.

PAFOS - De ochtendzon staat nog laag. Maar de eerste toeristen zijn al op pad in Pafos. Ze struinen langs de vele souvenirwinkels, op zoek naar een verzilverde ikoon. Of volgen grote gele borden, op zoek naar het heilige-der-heiligen van deze Cypriotische kuststad: de paal van Sint-Paulus.

De paal van Sint-Paulus © @drbronk

De paal van Sint-Paulus © @drbronk

Nog steeds staat de zuil waar deze heilige gegeseld zou zijn, fier overeind. Alhoewel de geschriften over de beroemde apostel nergens melding maken van de pilaar of de afranseling, heeft het de religieuze pret nooit mogen drukken.

De witte pilaar is door de eeuwen heen een stompje geworden. Door de eeuwen heen hakten veel pelgrims er een stukje vanaf als souvenir. Vandaag de dag blijft het bij foto's en zoenen. Een Brits paartje van middelbare leeftijd schiet tot tranen geroerd een heel filmrolletje vol. Ze blijven de paal eindeloos kussen.

"Ja, Sint-Paulus is de numero uno van onze heiligen'', zegt een oude Cyprioot goedkeurend. Hij aait de paal met eerbied en maant mij aan dichterbij te komen. "Na, paidi mou - kijk, mijn kind. Hier is Sint-Paulus vastgebonden om afgeranseld te worden. Je kan nog steeds de striemen zien...”

Hij buigt zich voorover om ze aan te wijzen. "Eeh, misschien zijn ze toch een beetje vervaagd. Maar het is zeker dat hij hier gegeseld is. Om zijn geloof.”

Splinter

Ook in het Stravrouniklooster, gelegen tussen de rotsen van het Troödosgebergte, hebben ze iets bijzonders: een splinter van het ware heilige kruis.

Op het dorpspleintje voor het klooster zit iedereen in de schaduw van wijnranken. Verkreukelde mannetjes in zwarte pakken pellen rustig verse sinaasappelen. Alles gaat hier siga siga - langzaam, langzaam.

Maar de bebaarde kloostervader Costantinos Xenofontos springt op als hij me ziet.

"Kopiaste, welkom", zegt hij. Enthousiast leidt hij me naar de ingang van het klooster. "Drie eeuwen na Christus kwam Sint Helena, de moeder van keizer Constantijn de Grote, terug van een reis naar Jeruzalem", vertrouwt hij me toe. "Ze bracht een splinter van het heilige kruis mee naar Cyprus".

Kloostervader Costantinos Xenofontos © @drbronk

Kloostervader Costantinos Xenofontos © @drbronk

Binnen hangt een mystieke sfeer. Tientallen kaarsen branden te midden van een overdaad aan goud en zilver. De Heilige Splinter hangt in een kruis gezellig te midden van de iconen van tientallen kleurige heiligen. "Het zweeft tussen hemel en aarde", roept Costantinos uit.

Alsof dit nog niet genoeg is, staat er ook nog een grote kast vol overblijfselen van diverse heiligen. Twee vrouwen halen de relikwieën voorzichtig uit de kast en bedelven ze onder kussen. "Ohohoh" en "Ah, Christos", roepen ze in hoog tempo terwijl de heilige botten van hand tot hand gaan.

"Ze vragen Sint-George om hun huisdier terug te vinden", legt Costantinos uit.

"Heiligen kunnen helpen. Zo is het aan te raden Sint-George in Gypsos te bezoeken bij epilepsie, en bij doofstomheid de Heilige Maagd van Glossa te raadplegen. Brand een olielamp bij de botten van Sint-Eliophotes om reuma te verlichten. Om demonen uit te drijven kan je het beste terecht bij Sint-Heracleides van Tamassos en Sint-Maria van Mesa Khorio helpt tegen klagende vrouwen."

"En tegen tandenknarsen? ", grap ik.

De padras leunt achterover, denkt diep na en zegt: "De Maagd van Trooditissa".

Lekkernijen

Voor alles is op Cyprus wel een heilige. Zoals Sint-Mamas, de beschermheilige van belastingontduikers. Deze vredelievende kluizenaar had geen inkomen en kon dus ook geen belasting betalen. Tijdens zijn arrestatie voor belastingontduiking redde hij een lam uit de klauwen van een leeuw. De belastinginspecteur was zo onder de indruk dat hij werd vrijgesteld van inkomstenbelasting.

Maar te veel heiligen op een lege maag is ook niet goed. Gelukkig ligt even verderop in het dorpscafé een reeks uitgestald van lekkernijen, Mezedhes. Octapodi krasato, octopus in rode wijn, dolma, gevulde wijnbladeren en soufla, lamsvlees.

"Langzaam eten en de poorten des hemels zullen zich openen", raadt Costantinos aan. Er wordt witte, gekoelde St.-Panteleimon wijn geschonken, gemaakt van de Xynisteriedruif die in deze streek wordt verbouwd.

"Allemaal met dank aan Sint-Ambaelis", zegt de kloostervader, nippend van zijn wijn. Costantinos gniffelt. "Ambaeli is het Griekse woord voor wijn. Een andere vorm van de Griekse god Pan. Vraag naar een heilige en je ontdekt een god."

Heilige  © @drbronk

Heilige  © @drbronk

Zelfs in het afgelegen natuurgebied Akamas struikel je over de heiligen. Het begon toen Sint-Neophytus in de twaalfde eeuw hiernaartoe vluchtte. Hij wilde totale rust en liet een verbaasde familie en beledigde verloofde achter. Zijn gedrag werd een inspiratiebron, zodat hier langs de kustlijn veel handgemaakte grotten liggen. Of misschien was het wel om al het natuurschoon.

Blauwe vlindertjes fladderen hier door velden vol anjelieren. Geiten lopen in grote groepen te grazen tussen de orchideeën. Rustend onder de vele olijfbomen voelden ze zich helemaal verwant met Jezus, de velden vol johannesbrood zorgde voor een goede stoelgang. En een uitzicht vanuit je grot op zee was natuurlijk helemaal mooi meegenomen. Nee, het is goed heilige zijn op Cyprus.

 

Verkeersbureau Cyprus: www.visitcyprus.org.cy

@drbronk

David Bronkhorst  is freelance reisjournalist, fotograaf, blogger en schrijver. Hij doorkruiste de Negev woestijn op een ezel en schreef een roman over zijn beroemde circusfamilie  (Het geheim van Carré bij AtlasContact). Hij publiceerde in onder meer Sp!ts, Metro en M!CE. 

Google+